برات چیست؟ راهنمای جامع حقوقی و تجاری
آخرین ویرایش: مهر 21, 1404
برات یک سند تجاری مهم و ابزار حقوقی کارآمد است که با ایجاد تعهد پرداخت در یک تاریخ مشخص، به تسهیل معاملات، تأمین مالی و انتقال حقوق مالی کمک میکند. این سند، که ریشههای تاریخی عمیقی در تجارت بینالملل دارد، امروزه نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی حقوق تجارت، نقش حیاتی در مبادلات بازرگانی و اعتباری ایفا میکند. در این مقاله جامع، به تمامی جنبههای برات، از تعریف و اجزای آن گرفته تا انواع، کاربردها، تفاوتها با سایر اسناد تجاری و نکات حقوقی مرتبط با آن خواهیم پرداخت تا درک کاملی از این ابزار مالی پیچیده اما کاربردی به دست آورید.
برات به زبان ساده: تعریف اولیه و کاربرد اصلی
در دنیای پرشتاب تجارت امروز، نیاز به ابزارهایی که بتوانند معاملات را تسهیل کرده و اطمینان خاطر را برای طرفین فراهم آورند، بیش از پیش احساس میشود. “برات” دقیقاً چنین ابزاری است.
برات چیست؟ (تعریف کلی)
به زبان ساده، برات یک دستور کتبی و بدون قید و شرط است که توسط یک شخص (براتکش) به شخص دیگری (براتگیر) داده میشود. در این دستور، از براتگیر خواسته میشود که مبلغ معینی را در تاریخ مشخصی (یا به محض رؤیت) به شخص ثالثی (دارنده برات) یا به حوالهکرد او پرداخت کند. این سند، یک تعهد پرداخت ایجاد میکند و به عنوان یک ابزار اعتباری و پرداخت در معاملات تجاری مورد استفاده قرار میگیرد.
چرا از برات استفاده میکنیم؟ (کاربرد اصلی)
استفاده از برات دلایل متعددی دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
- تسهیل معاملات اعتباری: برات به فروشندگان امکان میدهد کالاها را به صورت نسیه بفروشند و در عین حال، تضمینی برای دریافت وجه در آینده داشته باشند.
- تأمین مالی: دارنده برات میتواند قبل از سررسید، آن را به بانک یا شخص دیگری تنزیل کند و وجه نقد دریافت نماید.
- انتقال طلب: برات به راحتی قابل انتقال است؛ یعنی دارنده میتواند آن را به شخص دیگری ظهرنویسی (پشتنویسی) کند و طلب خود را به او منتقل نماید.
- اطمینان از پرداخت: ماهیت حقوقی برات و مسئولیت تضامنی امضاکنندگان آن، اطمینان بیشتری را برای دارنده برات در خصوص دریافت وجه فراهم میآورد.
اجزای اصلی و افراد دخیل در برات
برای درک کامل برات، شناخت ارکان اصلی و اشخاص دخیل در آن بسیار مهم است.
ارکان اصلی برات
یک برات معتبر باید شامل ارکان و اطلاعات کلیدی زیر باشد:
- کلمه “برات”: این کلمه باید در متن سند قید شده باشد.
- تاریخ صدور: روز، ماه و سال صدور برات.
- نام براتگیر: نام و نام خانوادگی یا نام شرکت شخصی که باید وجه برات را بپردازد.
- مبلغ برات: مبلغ دقیق وجهی که باید پرداخت شود (هم به حروف و هم به عدد).
- تاریخ پرداخت (سررسید): تاریخی که برات باید پرداخت شود.
- مکان پرداخت: محلی که وجه برات باید در آنجا پرداخت شود.
- نام دارنده: نام و نام خانوادگی یا نام شرکت شخصی که باید وجه برات را دریافت کند.
- امضای براتکش: امضای شخصی که برات را صادر کرده است.
براتکش (صادرکننده) کیست؟
براتکش یا صادرکننده، شخصی است که برات را مینویسد و دستور پرداخت وجه را صادر میکند. او با صدور برات، متعهد میشود که در صورت عدم پرداخت توسط براتگیر، خودش وجه را بپردازد.
براتگیر (محالٌعلیه) کیست؟
براتگیر یا محالٌعلیه، شخصی است که براتکش به او دستور میدهد تا مبلغ برات را به دارنده پرداخت کند. براتگیر تا زمانی که برات را قبول نکرده باشد، هیچ تعهدی در قبال دارنده ندارد. پس از قبول برات، او مسئول اصلی پرداخت وجه در سررسید خواهد بود.
دارنده برات (مُحیل یا طلبکار) کیست؟
دارنده برات، شخصی است که برات به نفع او صادر شده و حق دریافت وجه را دارد. او میتواند شخصاً وجه را در سررسید وصول کند یا آن را به دیگری ظهرنویسی نماید.
مُحیل، مُحتال و مُحالٌعَلَیه در معاملات
این اصطلاحات بیشتر در مباحث حواله و انتقال دین به کار میروند، اما میتوانند در زمینه برات نیز توضیحدهنده نقشها باشند:
- مُحیل: کسی که دین خود را به دیگری حواله میدهد (در برات، معادل براتکش).
- مُحتال: کسی که طلبکار است و حواله به نفع او صادر میشود (در برات، معادل دارنده).
- مُحالٌعَلَیه: کسی که باید دین را بپردازد (در برات، معادل براتگیر).
ظهرنویس کیست و نقش او چیست؟
ظهرنویس، شخصی است که با امضای پشت برات (ظهرنویسی)، آن را به شخص دیگری منتقل میکند. هر ظهرنویس، مسئولیت تضامنی با براتکش و سایر ظهرنویسان قبلی در قبال دارنده فعلی برات دارد. این ویژگی، قابلیت انتقال و اعتبار برات را افزایش میدهد.
شرایط شکلی و ماهوی صدور برات
برای اینکه یک سند به عنوان “برات” معتبر شناخته شود و از حمایتهای قانونی ویژه اسناد تجاری برخوردار گردد، باید شرایط خاصی را دارا باشد. این شرایط به دو دسته شکلی و ماهٌوی تقسیم میشوند.
شرایط شکلی برات (الزامات ظاهری)
این شرایط، مربوط به ظاهر و محتوای الزامی برات هستند که در قانون تجارت ایران به صراحت ذکر شدهاند:
- قید کلمه “برات”: این کلمه باید در متن سند و به زبان فارسی نوشته شود.
- تاریخ صدور: شامل روز، ماه و سال.
- نام براتگیر: نام کامل و مشخص شخصی که باید وجه را بپردازد.
- مبلغ برات: هم به حروف و هم به عدد، بدون ابهام.
- تاریخ پرداخت (سررسید): زمان دقیق پرداخت وجه.
- مکان پرداخت: محلی که برات باید در آنجا پرداخت شود.
- نام دارنده: نام کامل شخصی که وجه به او یا به حوالهکرد او پرداخت میشود.
- امضای براتکش: امضای صادرکننده برات.
عدم وجود هر یک از این شرایط، میتواند به سلب اعتبار برات به عنوان یک سند تجاری منجر شود و آن را به یک سند عادی یا حواله تبدیل کند.
شرایط ماهوی برات (الزامات باطنی و حقوقی)
این شرایط، به اراده و قصد طرفین و اهلیت آنها برای انجام معامله مربوط میشود:
- اهلیت طرفین: براتکش، براتگیر (در صورت قبول) و دارنده باید دارای اهلیت قانونی برای انجام معاملات باشند (بالغ، عاقل و رشید).
- رضایت و قصد: صدور و قبول برات باید با رضایت کامل و قصد ایجاد تعهد صورت گیرد.
- مشروعیت جهت: معاملهای که برات بابت آن صادر شده، باید مشروع و قانونی باشد.
- وجود محل: اگرچه وجود محل در زمان صدور برات ضروری نیست، اما براتکش باید در زمان سررسید، محل (وجه) کافی نزد براتگیر داشته باشد.
تاریخ پرداخت برات (سررسید)
تاریخ پرداخت برات میتواند به یکی از اشکال زیر تعیین شود:
- دیداری: به محض رؤیت برات توسط براتگیر، باید پرداخت شود.
- به وعده از تاریخ صدور: مثلاً “دو ماه پس از تاریخ صدور”.
- به وعده از تاریخ رؤیت: مثلاً “یک ماه پس از رؤیت برات توسط براتگیر”.
- روز معین: یک تاریخ مشخص و دقیق (مثلاً “۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۳”).
انواع برات: تنوع در کاربرد و ماهیت
برات، با توجه به کاربردها و ویژگیهای مختلف، به انواع گوناگونی تقسیم میشود که هر یک در موقعیتهای خاصی مورد استفاده قرار میگیرند.
-
برات دیداری (قابل پرداخت به محض رویت)
برات دیداری یا “برات به رؤیت”، براتی است که به محض ارائه به براتگیر، باید توسط او پرداخت شود. در این نوع برات، تاریخ سررسید مشخصی وجود ندارد و پرداخت آن منوط به رؤیت و ارائه برات است.
-
برات مدتدار (قابل پرداخت در سررسید مشخص)
برات مدتدار، براتی است که تاریخ پرداخت آن به صورت “به وعده از تاریخ صدور”، “به وعده از تاریخ رؤیت” یا “روز معین” مشخص شده است. این نوع برات، کاربرد بیشتری در معاملات اعتباری دارد.
-
برات داخلی و برات خارجی
- برات داخلی: براتی که محل صدور و محل پرداخت آن هر دو در داخل یک کشور باشند.
- برات خارجی: براتی که محل صدور و محل پرداخت آن در دو کشور متفاوت قرار دارند. این نوع برات در تجارت بینالملل کاربرد فراوانی دارد.
-
برات اسنادی (اسناد تجاری ضمیمه)
برات اسنادی، براتی است که همراه با اسناد دیگری مانند بارنامه، فاکتور، گواهی بیمه و غیره صادر میشود. پرداخت این برات معمولاً منوط به تحویل اسناد ضمیمه به براتگیر است.
-
-
کاربردهای برات اسنادی
-
این نوع برات عمدتاً در تجارت بینالملل برای واردات و صادرات کالا استفاده میشود. فروشنده (صادرکننده) کالا را ارسال میکند و برات اسنادی را به همراه مدارک حمل و نقل به بانک خود ارائه میدهد. بانک نیز برات را به بانک خریدار (واردکننده) ارسال میکند و خریدار تنها پس از پرداخت یا قبول برات، میتواند اسناد را دریافت کرده و کالای خود را ترخیص کند.
-
برات بانکی
برات بانکی، براتی است که توسط یک بانک صادر میشود و معمولاً بر روی یک بانک دیگر (یا شعبهای دیگر از همان بانک) قابل پرداخت است. این نوع برات، به دلیل اعتبار بانک صادرکننده، از اطمینان بالایی برخوردار است.
-
برات الکترونیکی
با پیشرفت فناوری، مفهوم برات الکترونیکی نیز مطرح شده است. این برات، به جای فرم کاغذی، به صورت دادههای الکترونیکی و با استفاده از امضای دیجیتال صادر و منتقل میشود. هدف از آن، افزایش سرعت، کاهش هزینهها و امنیت بیشتر در مبادلات است.
-
برات ارزی
برات ارزی، براتی است که مبلغ آن به یک ارز خارجی (غیر از واحد پول ملی) تعیین شده است. این نوع برات نیز در معاملات بینالمللی کاربرد دارد.
-
برات کارت
برات کارت یک مفهوم کمتر رایج و بیشتر مرتبط با سیستمهای پرداخت الکترونیکی است تا یک برات به معنای سنتی. ممکن است به ابزارهایی اشاره داشته باشد که کارکردی مشابه برات دارند اما در قالب کارتهای اعتباری یا بدهی عمل میکنند.
-
برات بدون تعهد
برات بدون تعهد، براتی است که در آن براتکش یا ظهرنویس، با قید عبارتی خاص (مثلاً “بدون تعهد رجوع”)، مسئولیت خود را در قبال عدم پرداخت برات سلب میکند. این نوع برات کمتر رایج است زیرا از اعتبار سند میکاهد.
-
برات رجوعی
برات رجوعی، براتی است که توسط دارنده برات نکول شده (پرداخت نشده) صادر میشود تا وجه برات اصلی را به همراه خسارات و هزینهها از براتکش یا ظهرنویسان قبلی مطالبه کند.
-
برات سازشی
برات سازشی، براتی است که بدون وجود یک معامله واقعی و تنها به منظور تأمین مالی یا ایجاد اعتبار صادر میشود. این نوع برات ممکن است در مواردی برای دور زدن مقررات بانکی یا اعتباری استفاده شود و از نظر حقوقی پیچیدگیهایی دارد.
-
برات تضمینی
برات تضمینی، براتی است که به عنوان تضمین انجام یک تعهد یا قرارداد صادر میشود. در صورت عدم انجام تعهد اصلی، دارنده میتواند برات را به اجرا بگذارد.
-
دیگر انواع برات (در صورت نیاز)
انواع دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشند که کمتر رایج هستند یا ترکیبی از انواع فوق محسوب میشوند، مانند برات سفید (که برخی اطلاعات آن در زمان صدور تکمیل نشده است).
مقایسه برات با ابزارهای مشابه
برات، چک و سفته هر سه از اسناد تجاری مهم هستند، اما تفاوتهای کلیدی دارند. همچنین، مقایسه آن با LC (اعتبار اسنادی) در تجارت بینالملل نیز حائز اهمیت است.
تفاوت چک، سفته و برات
| ویژگی | برات | چک | سفته |
| تعریف | دستور پرداخت از براتکش به براتگیر به نفع دارنده | دستور پرداخت از صادرکننده به بانک به نفع دارنده | تعهد پرداخت از متعهد به نفع دارنده |
| تعداد اشخاص | حداقل ۳ نفر (براتکش، براتگیر، دارنده) | حداقل ۲ نفر (صادرکننده، دارنده) + بانک | حداقل ۲ نفر (متعهد، دارنده) |
| محل پرداخت | میتواند هر شخص حقوقی یا حقیقی باشد | حتماً بانک | میتواند هر شخص حقوقی یا حقیقی باشد |
| تاریخ پرداخت | میتواند دیداری یا مدتدار باشد | اصولاً دیداری (تاریخ مندرج در چک، تاریخ صدور است) | میتواند دیداری یا مدتدار باشد |
| قبول | نیاز به “قبول” براتگیر دارد | نیاز به قبول ندارد (بانک باید پرداخت کند) | نیاز به قبول ندارد (متعهد، خود، مسئول است) |
| جنبه کیفری | ندارد | در صورت عدم پرداخت و شرایط خاص، دارد | ندارد |
| کاربرد اصلی | ابزار اعتباری و پرداخت در معاملات تجاری | ابزار پرداخت فوری و جایگزین پول نقد | ابزار تعهد پرداخت و تضمین |
| اعتراض | نیاز به واخواست (اعتراض عدم قبول/پرداخت) دارد | گواهی عدم پرداخت از بانک (برگشتی) | واخواست (اعتراض عدم پرداخت) دارد |
تفاوت برات و ال سی (LC)
اعتبار اسنادی (Letter of Credit – LC) یک تعهد بانکی است که به درخواست خریدار (واردکننده) صادر میشود و به فروشنده (صادرکننده) تضمین میدهد که در صورت ارائه اسناد مطابق با شرایط LC، وجه کالا پرداخت خواهد شد.
- برات: یک دستور پرداخت است که توسط یک شخص به شخص دیگر صادر میشود و تعهد اصلی بر عهده براتگیر و سپس براتکش و ظهرنویسان است.
- LC : یک تعهد مستقل بانکی است. بانک صادرکننده LC، خود را متعهد به پرداخت میکند، نه صرفاً دستور پرداخت. بنابراین، LC امنیت بسیار بالاتری را برای فروشنده در معاملات بینالمللی فراهم میکند.
LC بیشتر یک ابزار تضمین پرداخت بانکی است، در حالی که برات یک ابزار پرداخت و اعتباری است که میتواند توسط اشخاص نیز صادر شود.
فرآیندها و مفاهیم کلیدی در برات
درک فرآیندهای مرتبط با برات، از صدور تا وصول و همچنین مفاهیم حقوقی مهم آن، برای هر کسی که با این سند سروکار دارد، ضروری است.
-
نحوه صدور برات
صدور برات شامل مراحل زیر است:
- تکمیل فرم برات: براتکش باید فرم چاپی برات را با دقت و بدون قلمخوردگی تکمیل کند.
- درج اطلاعات الزامی: تمامی شرایط شکلی (نام براتگیر، مبلغ، تاریخ سررسید، نام دارنده و…) باید به درستی وارد شوند.
- امضای براتکش: براتکش باید سند را امضا کند.
- تحویل به دارنده: برات به دارنده تحویل داده میشود.
-
نحوه عملکرد برات (چرخه حیات)
- صدور: براتکش برات را صادر و به دارنده تحویل میدهد.
- ارائه برای قبول: دارنده برات را به براتگیر ارائه میدهد تا او آن را قبول کند.
- قبول یا نکول: براتگیر برات را قبول میکند (تعهد پرداخت) یا نکول میکند (عدم قبول).
- ظهرنویسی (اختیاری): دارنده میتواند برات را به شخص دیگری ظهرنویسی کند.
- ارائه برای پرداخت: در تاریخ سررسید، دارنده برات را به براتگیر ارائه میدهد تا وجه آن را دریافت کند.
- پرداخت یا نکول: براتگیر وجه را پرداخت میکند یا نکول میکند (عدم پرداخت).
- واخواست (در صورت نکول): در صورت نکول، دارنده باید اعتراضنامه (واخواست) تنظیم کند.
- رجوع: دارنده میتواند برای وصول وجه به براتکش یا ظهرنویسان قبلی رجوع کند.
-
قبول برات (شرایط قبول شدن برات)
قبول برات، امضای براتگیر در روی برات است که به معنای تعهد او به پرداخت وجه در سررسید است. با قبول برات، براتگیر مسئول اصلی پرداخت میشود. شرایط قبول:
- کتبی بودن: قبول باید به صورت کتبی (معمولاً با امضا) روی خود برات انجام شود.
- بدون قید و شرط: قبول باید مطلق و بدون هیچ قید و شرطی باشد.
- تاریخ قبول (اختیاری): در براتهای مدتدار از تاریخ رؤیت، درج تاریخ قبول الزامی است.
-
ظهرنویسی برات (انتقال برات)
ظهرنویسی، امضای دارنده برات در پشت آن است که به موجب آن، حقوق ناشی از برات را به شخص دیگری منتقل میکند. ظهرنویسی میتواند به صورت کامل (انتقال مالکیت) یا به صورت وکالتی (برای وصول) باشد. هر ظهرنویس، مسئولیت تضامنی در قبال دارنده بعدی دارد.
-
نکول برات (عدم قبول یا عدم پرداخت)
نکول برات به دو صورت اتفاق میافتد:
- نکول عدم قبول: زمانی که براتگیر از قبول برات خودداری میکند.
- نکول عدم پرداخت: زمانی که براتگیر در تاریخ سررسید از پرداخت وجه برات خودداری میکند.
نکول، حق رجوع دارنده به براتکش و ظهرنویسان را ایجاد میکند.
-
اعتراض نامه نکول برات
اعتراضنامه نکول (واخواست)، یک سند رسمی است که توسط مأمورین قضایی (دفاتر اسناد رسمی) تنظیم میشود و به صورت رسمی، عدم قبول یا عدم پرداخت برات را گواهی میکند. تنظیم واخواست در مهلت قانونی، شرط لازم برای استفاده از امتیازات قانونی برات (مانند مسئولیت تضامنی و مرور زمان کوتاهتر) است.
-
نحوه وصول و نقد کردن برات
برای وصول برات، دارنده باید در تاریخ سررسید، برات را به براتگیر ارائه دهد. در صورت پرداخت، برات تسویه میشود. در صورت عدم پرداخت، دارنده باید در مهلت قانونی (معمولاً ۱۰ روز از تاریخ سررسید)، واخواست عدم پرداخت را تنظیم کند و سپس میتواند از طریق مراجع قضایی برای مطالبه وجه به براتکش و ظهرنویسان رجوع کند.
تنزیل برات چیست؟
تنزیل برات به معنای فروش برات قبل از تاریخ سررسید به یک بانک یا شخص ثالث است. در این فرآیند، بانک یا شخص ثالث، مبلغ برات را با کسر مبلغی به عنوان کارمزد یا بهره (تنزیل) به دارنده پرداخت میکند. این کار به دارنده امکان میدهد تا قبل از سررسید به وجه نقد دسترسی پیدا کند.
جنبههای حقوقی و تجاری برات
برات به دلیل ماهیت خاص خود، از جنبههای حقوقی و تجاری ویژهای برخوردار است که آن را از اسناد عادی متمایز میکند.
برات در قانون تجارت ایران
قانون تجارت ایران، به طور مفصل به برات پرداخته و شرایط، آثار و مسئولیتهای مربوط به آن را در مواد ۲۲۳ تا ۳۰۳ تبیین کرده است. این مواد، چارچوب قانونی لازم برای اعتبار و اجرای برات را فراهم میکنند.
برات در حقوق تجارت چیست؟
در حقوق تجارت، برات به عنوان یک “سند تجاری” شناخته میشود که دارای ویژگیهای خاصی مانند قابلیت انتقال از طریق ظهرنویسی، مسئولیت تضامنی امضاکنندگان، و مرور زمان کوتاهتر نسبت به اسناد عادی است. این ویژگیها، برات را به ابزاری قدرتمند برای تسهیل مبادلات تجاری تبدیل کرده است.
مسئولیتهای حقوقی مرتبط با برات
- مسئولیت براتکش: براتکش مسئول اصلی پرداخت برات در صورت عدم پرداخت توسط براتگیر است.
- مسئولیت براتگیر قبولکننده: پس از قبول برات، براتگیر مسئول اصلی و مستقیم پرداخت وجه در سررسید است.
- مسئولیت ظهرنویسان: هر ظهرنویس، مسئولیت تضامنی با براتکش و ظهرنویسان قبلی در قبال دارنده فعلی دارد. این بدان معناست که دارنده میتواند برای وصول وجه به هر یک از آنها مراجعه کند.
مالیات برات
برات مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیست، اما ممکن است مشمول حق تمبر باشد. حق تمبر، مبلغی است که در زمان صدور برات باید پرداخت شود و معمولاً به صورت الصاق تمبر بر روی سند انجام میگیرد. این موضوع در قوانین مالیاتی هر کشور مشخص میشود.
اهمیت برات در تسهیل معاملات
برات با فراهم آوردن امکان پرداخت اعتباری، انتقال آسان طلب و ایجاد تضمینهای قانونی، نقش مهمی در:
- توسعه تجارت: به ویژه در معاملات بینالمللی.
- مدیریت نقدینگی: با امکان تنزیل.
- کاهش ریسک: با مسئولیت تضامنی امضاکنندگان.
ایفا میکند.
مزایا و معایب استفاده از برات
همانند هر ابزار مالی دیگری، برات نیز دارای مزایا و معایب خاص خود است که باید پیش از استفاده از آن، مورد توجه قرار گیرند.
-
مزایای برات
- ابزار اعتباری قوی: امکان خرید و فروش نسیه را فراهم میکند و به عنوان یک ابزار تأمین مالی عمل میکند.
- قابلیت انتقال بالا: به راحتی از طریق ظهرنویسی قابل انتقال است و میتواند جایگزین پول نقد شود.
- مسئولیت تضامنی: تمامی امضاکنندگان (براتکش، براتگیر قبولکننده، ظهرنویسان) مسئولیت تضامنی در قبال دارنده دارند که ریسک عدم پرداخت را کاهش میدهد.
- حمایتهای قانونی: قانون تجارت، حمایتهای ویژهای برای برات در نظر گرفته است که وصول آن را تسهیل میکند.
- امکان تنزیل: دارنده میتواند قبل از سررسید، برات را تنزیل کرده و به وجه نقد دسترسی پیدا کند.
- کاربرد در تجارت بینالملل: به ویژه برات اسنادی، نقش مهمی در تسهیل معاملات واردات و صادرات دارد.
-
معایب برات
- پیچیدگی حقوقی: درک و استفاده صحیح از برات نیازمند دانش حقوقی است و عدم رعایت شرایط شکلی میتواند اعتبار آن را سلب کند.
- نیاز به قبول براتگیر: براتگیر تا زمانی که برات را قبول نکند، تعهدی ندارد که ممکن است ریسکهایی را برای دارنده ایجاد کند.
- نیاز به واخواست: در صورت عدم پرداخت، دارنده باید در مهلت قانونی اقدام به تنظیم واخواست کند که خود فرآیندی زمانبر و هزینهبر است.
- عدم جنبه کیفری: برخلاف چک، عدم پرداخت برات جنبه کیفری ندارد و تنها از طریق مراجع حقوقی قابل پیگیری است.
- ریسک نکول: همیشه این احتمال وجود دارد که براتگیر یا سایر مسئولین از پرداخت وجه خودداری کنند.
نکات کلیدی و راهنمای عملی
برای استفاده مؤثر و ایمن از برات، توجه به نکات عملی و حقوقی زیر ضروری است.
مهمترین نکات حقوقی درباره برات
- دقت در تکمیل: تمامی بخشهای برات را با دقت و بدون قلمخوردگی تکمیل کنید.
- مهلت واخواست: در صورت نکول (عدم قبول یا عدم پرداخت)، حتماً در مهلت قانونی (۱۰ روز از تاریخ سررسید) اقدام به تنظیم واخواست کنید.
- مسئولیت تضامنی: به یاد داشته باشید که تمامی امضاکنندگان برات (براتکش، براتگیر قبولکننده و ظهرنویسان) مسئولیت تضامنی دارند.
- اهلیت طرفین: از اهلیت قانونی تمامی طرفین معامله اطمینان حاصل کنید.
- نگهداری صحیح: برات یک سند مهم است؛ آن را در جای امن نگهداری کنید.
چگونه برات را ثبت و پیگیری کنیم؟
برای کسب و کارها، ثبت و پیگیری براتها در دفاتر حسابداری اهمیت زیادی دارد. این کار شامل:
- ثبت در حسابها: براتهای دریافتنی و پرداختنی باید در حسابهای مربوطه ثبت شوند.
- ایجاد سیستم پیگیری: برای هر برات، تاریخ سررسید، نام طرفین و وضعیت پرداخت (وصول شده، نکول شده) را پیگیری کنید.
- استفاده از نرمافزارهای حسابداری: بسیاری از نرمافزارهای حسابداری امکان مدیریت اسناد تجاری مانند برات را فراهم میکنند.
این مقاله را به اشتراک بگذارید:
هانیه هاشمزاده، متولد 1367با حسابداری درمحیط کار بهصورت تجربی آشنا شد. وی دانشآموخته رشته مدیریت دولتی در مقطع کارشناسی و رشته مدیریت فنآوری اطلاعات در مقطع کارشناسی ارشد است. از فعالیت های فعلی خانم هانیه هاشم زاده، علاوه بر ارائه خدمات و آموزش حسابداری، مدیریت تیم محتوای تخصصی سایت، پیج اینستاگرامی، تنظیم دوره ها و تهیه جزوات میباشد.
وبسایت آموزشگاه حسابداری آپاداس علاوه بر ارائه مقالات حسابداری، دوره های آموزش حسابداری و فایل اکسل حسابداری نیز ارائه میکند. اگر در تبریز هستید و به دنبال آموزشگاه حسابداری معتبر میگردید، شرایط شرکت در دوره و سایر اطلاعات مربوطه را در صفحه آموزش حسابداری در تبریز آپاداس میتوانید مشاهده فرمایید. همچنین دوره آموزش آنلاین حسابداری آپاداس به شما این امکان را میدهند که مهارتهای لازم برای مدیریت مالی شرکت خود را کسب کنید و با استفاده از فایلهای اکسل آماده، کارایی و دقت بیشتری در کار خود داشته باشید.