خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری
حسابداری بهعنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت مالی در سازمانها و شرکتها، نقش حیاتی در ارائه اطلاعات دقیق و کارآمد ایفا میکند. یکی از مهمترین جنبههای حسابداری، خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری است که تاثیر مستقیم بر تصمیمگیریهای مدیریتی و استراتژیک دارد. در این مقاله از حسابداری آپاداس، به بررسی خصوصیات کیفی اطلاعات حسابداری، اهمیت آنها، انواع، روشهای ارزیابی و نکات مهم برای بهبود آنها خواهیم پرداخت.
الف – ویژگیهای كیفی اطلاعات حسابداری برای استفادهكنندگان برونسازمانی
اطلاعات حسابداری كه به تصمیمگیرندگان برونسازمانی ارائه میگردد، در قالب گزارشها و صورتهای مالی میباشد كه شامل صورتحساب سود و زیان، صورت وضعیت شرکت و صورت جریان وجوه نقد است.
![خصوصیات كیفی اطلاعات حسابداری برای استفادهكنندگان برونسازمانی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/1c3f94de-271c-4062-9ee4-8b0b75fb75fd-1024x1024.jpg)
![خصوصیات كیفی اطلاعات حسابداری برای استفادهكنندگان برونسازمانی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/1c3f94de-271c-4062-9ee4-8b0b75fb75fd-1024x1024.jpg)
بهعلت اصلی نقش نداشتن استفادهكنندگان در تهیه این گزارشها، مجامع دولتی و موسسات علمی و حرفهای حسابداری، واحدهای گزارشگر (انتشار دهنده صورتهای مالی) را به رعایت اصول و استانداردها موظف مینماید تا استفادهكنندگان بااعتماد كامل، این نوع اطلاعات و گزارشها را برای تصمیمگیری مورد استفاده قرار دهند.
![نقش استفاده کنندگان در تهیه گزارش ها](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/6813884f-453d-47ab-aa31-0a97f5503068-1024x1024.jpg)
![نقش استفاده کنندگان در تهیه گزارش ها](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/6813884f-453d-47ab-aa31-0a97f5503068-1024x1024.jpg)
ب - ويژگی های كيفی اطلاعات حسابداری برای استفادهكنندگان درونسازمانی
1. مربوط بودن:
ارائه اطلاعات مربوط ،تصمیمگیرندگان را در اخذ تصمیمات منطقی یاری میدهد. و از بروز ابهام و سردرگمی در بررسی مطالعه اطلاعات مالی جلوگیری میکند.
مربوط بودن یک ویژگی نسبی است و محتوای آن به استفادهکنندگان اطلاعات مالی و خواستهای آنان بستگی دارد. بهطورکلی مربوط بودن را میتوان تاثیرگذاری اطلاعات حسابداری بر تصمیمات استفادهکنندگان در مورد نتایج رویدادهای گذشته و پیشبینی اثرات رویدادهای فعلی و آتی، یا تایید یا تعدیل انتظارات قبلی تعریفکرد.
![ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/77cea83f-8582-48ac-9089-8fc28210ba24-1024x1024.jpg)
![ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/77cea83f-8582-48ac-9089-8fc28210ba24-1024x1024.jpg)
![ویژگی های مربوط بودن اطلاعات مالی در حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/ecde1743-beb3-47c5-a2bd-9073352905a5-1024x1024.jpg)
![ویژگی های مربوط بودن اطلاعات مالی در حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/ecde1743-beb3-47c5-a2bd-9073352905a5-1024x1024.jpg)
ویژگیهای مربوط بودن اطلاعات مالی
- اهمیت: بنابر اصل اهمیّت، رعایت دقیق مفاد و ضوابط استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی در مورد مبالغ فاقد اهمیّت الزامی نیست.
- بهموقع بودن: بهموضوع مناسب بودنِ زمان ارائه اطلاعات مالی اشاره دارد.
- رجحان محتوا بر شکل: در حسابداری و گزارشگری مالی، بر محتوای اقتصادیِ عملیات و رویدادها تاکید میشود، هرچند شکل عملیات و رویدادها مغایر با محتوای آنها باشد و نحوه عمل دیگری را ایجاب کند.
![تعریف ویژگیهای مربوط بودن اطلاعات مالی اهمیت، به موقع بودن و رجحان محتوا بر شکل](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/41c657de-927e-4468-8422-41c89a14fdcd-1024x1024.jpg)
![تعریف ویژگیهای مربوط بودن اطلاعات مالی اهمیت، به موقع بودن و رجحان محتوا بر شکل](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/41c657de-927e-4468-8422-41c89a14fdcd-1024x1024.jpg)
- قابل فهم بودن: اطلاعات مالی باید برای اشخاصیکه دانش متعارفی از حسابداری دارند قابل فهم و استفاده باشد. در تهیه صورتهای مالی باید از بهکارگیری اصطلاحات مبهم و نامانوس پرهیز شود.
- افشای کامل: افشا بهعنوان یکی از اصول اساسی حسابداری و یکی از کیفیات مرتبط یا ویژگی مربوط بودن اطلاعات مورد بحث قرار میگیرد.
![توضیحات قابل فهم بودن و افشای کامل در تعریف خصوصیات مربوط بودن اطلاعات مالی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/67f9e6f5-71e3-4eb0-a1f5-47791fa471c6-1024x1024.jpg)
![توضیحات قابل فهم بودن و افشای کامل در تعریف خصوصیات مربوط بودن اطلاعات مالی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/67f9e6f5-71e3-4eb0-a1f5-47791fa471c6-1024x1024.jpg)
2. قابلیت اتکا
به اعتماد و اتّکایی اشاره دارد که استفادهکنندگان میتوانند بر اندازهگیریهای گزارش شده درصورتهای مالی اساسی داشته باشند.
![قابلیت اتکا در ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/b8c916fa-9dbd-427d-8af7-54c1325cf988-1024x1024.jpg)
![قابلیت اتکا در ویژگی کیفی اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/b8c916fa-9dbd-427d-8af7-54c1325cf988-1024x1024.jpg)
همانگونه که مربوط بودن بهعنوان یکی از ویژگیهای کیفی اطلاعات مالی، یک واقعیت است که باید مدّنظر قرار گیرد. قابلیـت اتّکا اطلاعات مالی نیز یک واقعیت مربوط و یکویژگی کیفی و اساسی برای اطلاعــات مالی محسوب میشود.
![ویژگیهای کیفی اطلاعات مالی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/35220157-30b6-4b76-be9a-3dec4b7dc6f8-1024x1024.jpg)
![ویژگیهای کیفی اطلاعات مالی](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/35220157-30b6-4b76-be9a-3dec4b7dc6f8-1024x1024.jpg)
3. قابلیت مقایسه
سرمایهگذاران و اعتـباردهندگان بهدلیل داشتن امکانات و فرصتهای سرمایهگذاری و اعطای اعتبار گوناگون جهــت تصمیمگیری گاهی برمبنای مقایسه عملکرد واحد تجاری مورد نظر در طول زمان (چــنـدین سال) یا عملکرد چندین واحد تجاری برای دوره یا دورههای زمانی یکسان اتخاذ میشود. سرمایهگذاران نیاز به مقایسه عملکرد واحد تجاری مورد نظر در طول چندین سال پیدا میکنند. این مقایسه زمانی امکان پذیر خواهد بود که اطلاعات ارائه شده قابلیت مقایسه با یکدیگر داشته باشند.
![قـابـلـیـت مـقـایـسـه در ویژگی های کیفی اطلاعات مالی و حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/772c4250-3ded-49d2-aa3a-3d6f1f24e55e-1024x1024.jpg)
![قـابـلـیـت مـقـایـسـه در ویژگی های کیفی اطلاعات مالی و حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/772c4250-3ded-49d2-aa3a-3d6f1f24e55e-1024x1024.jpg)
این مقایسه هـنــــگامی مفهوم خواهد بود که اطلاعات ارائه شده کیفیت (قابلیت مقایسه) را دارا باشند.
ویـژگـی قـابـل مـقـایـسـه
- رعایت یک نواختی
- همسانی رویهها
![ویژگی قابلیت مقایسه در اطلاعات کیفی حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/68438c58-634c-4acc-b0c4-6aacfc33f1c1-1024x1024.jpg)
![ویژگی قابلیت مقایسه در اطلاعات کیفی حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/68438c58-634c-4acc-b0c4-6aacfc33f1c1-1024x1024.jpg)
رعایت یک نواختی:
استفادهکنندگان صورتهای مالی با مقایسه عملکرد یک واحد تجاری در سالهای مختلف میتوانند روندها را شناسایی و با توجه به نتایج گذشته وضعیّت آتی را پیشبینی نمایند.
اینمقایسه هنگامی مفهوم و معتبر خواهد بود که واحد تجاری روشهای اندازهگیری مشابهی را در سالهای مختلف بهطور یکنواخت بهکار گرفته باشد. بهکارگیری یکنواخت اصول و رویههای حسابداری و استفاده از اطلاعات یکسـان کیـفــیت (قابلیت مقایسه) اطلاعات ارائه شده را بالا میبرد.
![تعریف ویژگی رعایت یکنواختی در حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/498b197d-0c5f-4f0d-92bd-72a0b823459c-1024x1024.jpg)
![تعریف ویژگی رعایت یکنواختی در حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/498b197d-0c5f-4f0d-92bd-72a0b823459c-1024x1024.jpg)
هـمـسـانـی رویـه هـا
تنوع روشهای پذیرفته شده در زمینههای مختلف برای اندازهگیری رویدادها و وضعیتهای مشابه نظیر ارزشیابی موجودیها و محاسبه استهلاک، ُ قابلیت مقایسه بین واحدهای تجاری را تضعیف میکند، و تصمیمگیری سرمایهگذاران یا اعتباردهندگان را با مشکل مواجه میکند.
همسانی رویهها به قابلیت مقایسه نتایج گزارششده بین دو یا چند واحد تجاری در مقطع یا مقاطع زمانی یکسان اشارهدارد.
![همسانی رویه ها در اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/79b7de56-3123-4ed1-a9e8-5af12cdbcd2d-1024x1024.jpg)
![همسانی رویه ها در اطلاعات حسابداری](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/79b7de56-3123-4ed1-a9e8-5af12cdbcd2d-1024x1024.jpg)
![شماتیک توضیحات قابلیت اتکا و قابلیت مقایسه](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/9dd703ea-b705-4e79-828f-a1625c35909d-1024x1024.jpg)
![شماتیک توضیحات قابلیت اتکا و قابلیت مقایسه](https://apadasco.com/wp-content/uploads/2022/02/9dd703ea-b705-4e79-828f-a1625c35909d-1024x1024.jpg)
سوالات متداول:
اصل اهمیّت، رعایت دقیق مفاد و ضوابط استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی در مورد مبالغ فاقد اهمیّت الزامی نیست.
اطلاعات مالی نمیتواند مربوط محسوب شود مگر این که بهموقع باشد. یعنی در زمان مناسب در اختیار استفادهکنندگان قرار گیرد. زمان ارائه اطلاعات، سودمندی اطلاعات ارائه شده را تعیین میکند و افشای بهموقع اطلاعات مربوط، مانع بیخبری از اطلاعات مهمی میشود که ممکناست چشمانداز آتی واحد تجاری را کاملاً تغییر دهد.
مثلاً درتعریف دارائیها به منافع آتی بیشاز مالکیت قانونی اهمیت داده شده است. طبقهبندی اقلام تحصیلشده در اجارههای بلندمدت (اجاره بهشرط تملیک) بهعنوان دارایی مبتنی بر رجحان محتوابرشکل است. حسابداران و حسابرسان هنگام برخورد با معاملات اشخاص وابسته نیز، باید برمحتوای اینگونه معاملات و نه شکل قانونی آنها توجه کنند.
مثلاً؛ استفاده از روش اولــیـن صادره از آخرین واره در سال اول و اولین صادره از اولین وارده در ارزشـیـابـی مـوجـودی مواد اولیه سود گزارش شده دو سال اول بهدلیل عدم رعایت یکنواخـتی در بهکارگیری روش ارزشــیابی موجودی مواد اولیه به احتمال زیاد قابـل مقایسه نخواهد بود.
رعـایت یکنواختی بهمفهوم این نیست که با انتخاب و اعمال یکرویه مشخص توسط واحد تجاری امکان تغییر آن وجود نداشته باشد.
تغییر در اصول و رویههای حســابــداری واکنــشیاسـت در مقــابــل تغییر در محیط عملکرد حسابداری. وجــود رویــههـا و روشهـای مـتـنوع حسابداری و امکان انتخاب از میان آنها میتواند واحد تجاری را در ارائه اطلاعات مربوط کمک کند.
تغییر در روشهای مورد استفاده حسابداری در ارائه شفافتر وضعیتمالی یا نتایج عملیات و گردش وجوه نقد ضرورت پیدا میکند.
فرضاً استفاده از روش اولین صادره از اولین وارده در یک واحد تجاری جهت ارزشیابی موجودی مواد اولیه و استفاده از روش اولین صادره از آخرین وارده در واحد تجاری مشابه در همان صنعت جهت گزارش سود دو واحد مزبور احتمالا قابل مقایسه نخواهد بود.
امیدواریم با مطالعه این مقاله پاسخ خود را به سوالات مورد نظرتان دریافت کرده باشید. در کنار مطالعه این مطلب، کارشناسان آپاداس در انتخاب دوره آموزش حسابداری مناسب شما را همراهی خواهند کرد. شما میتوانید از طریق راههای ارتباطی ثبت شده در قسمت تماس با ما ارتباط برقرار کنید و یا با درخواست مشاوره رایگان در مورد دوره های آموزش آنلاین حسابداری و آموزش حسابداری در تبریز با شما در تماس خواهیم بود.
گردآورنده: نیلوفر شرقی 1400/11/12، دانشجوی مقطع کارشناسی، رشته حسابداری