چک و نحوه ثبت آن در حسابداری: از دریافت تا وصول، برگشت و خرج چک
مسیر این راهنما ساده است. از تعریف پایه و سرفصلها شروع میکنیم، تمام حالتهای چک دریافتنی و پرداختنی را با سند و مبلغ ثبت میکنیم و در انتها به موضوعاتی میرسیم که کمتر جایی نوشته شدهاند: چک تضمینی در حسابهای انتظامی، الزامات سامانه صیاد و تفاوت واخواست با گواهی عدم پرداخت. قالب اکسل دفتر ثبت چک هم در انتهای مطلب قابل دانلود است.
چرا چک، وجه نقد نیست؟
چک یک سند تجاری است که پرداخت را به آینده موکول میکند. تا وقتی وجهش به حساب ننشسته، فقط حق مطالبه است. به همین دلیل در گروه اسناد دریافتنی طبقهبندی میشود و نه در صندوق یا بانک.
مبنای این طبقهبندی سلیقه نیست. در استاندارد شماره ۲ حسابداری ایران (صورت جریانهای نقدی)، وجه نقد و معادلهای آن دامنه مشخصی دارد و چک مدتدار وصولنشده در آن نمیگنجد؛ سررسیدش قطعی نیست و ریسک عدم وصول دارد. حسابداری که چک سهماهه را در سرفصل بانک میبرد، نقدینگی شرکت را جعلی گزارش کرده است.
تفاوت دوم به ماهیت حساب برمیگردد. اسناد دریافتنی ماهیت بدهکار دارد و اسناد پرداختنی بستانکار. اگر پایههای ماهیت حساب برایتان مبهم است، مرور دورههای آموزش حسابداری نقطه شروع بهتری از خواندن ثبتهای پیچیده است.
و نکتهای که اغلب تا زمان حسابرسی پنهان میماند: طبقهبندی سررسید. طبق استاندارد حسابداری شماره ۱۴ (نحوه ارائه داراییهای جاری و بدهیهای جاری)، چکی که سررسیدش خارج از چرخه عملیات یا بیش از یک سال است، دارایی جاری نیست. جمع کردن همه چکها زیر دارایی جاری، نسبت جاری را بیمعنا میکند.
انواع چک در حسابداری و تفاوت ثبت آنها
انواع چک در حسابداری بر اساس نقششان در معامله تفکیک میشود، نه شکل ظاهری برگه. سه دسته اصلی داریم: دریافتنی، پرداختنی و تضمینی. دسته سوم اصلاً وارد حسابهای اصلی نمیشود.
| نوع چک | ماهیت | سرفصل ثبت | نکته کلیدی |
|---|---|---|---|
| چک دریافتنی (از مشتری) | بدهکار | اسناد دریافتنی | تا وصول، نقد محسوب نمیشود |
| چک پرداختنی (صادره شرکت) | بستانکار | اسناد پرداختنی | در تاریخ صدور ثبت میشود، نه سررسید |
| چک تضمینی / ضمانت | خارج از ترازنامه | حسابهای انتظامی | معاملهای رخ نداده، فقط تعهد است |
| چک بانکی (رمزدار) | بدهکار | بانک یا اسناد دریافتنی | عهده خود بانک است و ریسک برگشت ندارد |
| چک روز (نقدی) | بدهکار | اسناد در جریان وصول | معمولاً همان روز به بانک میرود |
چک بانکی حالت خاصی دارد. صادرکنندهاش خود بانک است، پس عملاً مثل وجه نقد رفتار میکند. با این حال تا وقتی به حساب شرکت واریز نشده، بردنش به سرفصل بانک زودهنگام است.
چک صیادی و چکاد؛ حسابدار چه چیزی را ثبت میکند؟
سند حسابداری چک صیادی با چک عادی هیچ فرقی ندارد. آنچه تغییر میکند، فرآیند کنترلی پیش از سند است.
بر اساس ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک (الحاقی اصلاحیه سال ۱۳۹۷)، صدور و انتقال چک باید در سامانه یکپارچه بانک مرکزی همان سامانه صیاد ثبت و توسط گیرنده تأیید شود. تا وقتی تأیید انجام نشده، آن برگه از نظر قانونی به شما منتقل نشده است.
چک الکترونیکی (چکاد) قدم بعدی است. برگه فیزیکی وجود ندارد و صدور، انتقال و وصول در بستر بانکی انجام میشود. ثبت حسابداری همان ثبت اسناد دریافتنی و پرداختنی است؛ فقط مستندسازی بهجای کپی برگه، بر خروجی سامانه تکیه میکند.
سرفصلها و کدینگ حسابهای چک
پیش از هر سندی باید بدانید چک کجا مینشیند. پنج حساب در این چرخه نقش دارند:
- اسناد دریافتنی: چکهای نزد صندوق که هنوز به بانک واگذار نشدهاند.
- اسناد در جریان وصول: چکهای سپردهشده به بانک که منتظر پاس شدناند.
- اسناد دریافتنی برگشتی: چکهایی که بانک پرداخت نکرده است.
- اسناد پرداختنی: چکهای صادرشده که هنوز از حساب کسر نشدهاند.
- حسابهای انتظامی: چکهای تضمینی دریافتی یا صادره.
حساب «اسناد در جریان وصول» همان حلقهای است که اغلب حذف میشود. بدون آن نمیدانید کدام چک نزد صندوق است و کدام دست بانک. در شرکتی با دهها چک در ماه، این حساب تنها ابزار اتصال دفتر چک به صورتحساب بانکی است.
ساختار کدگذاری هم اثر مستقیم دارد. اگر معینها را بر اساس وضعیت چک تفکیک کنید، گزارشگیری در چند ثانیه انجام میشود؛ وگرنه باید تکتک اسناد را باز کنید. طراحی همین ساختارها موضوع اصلی دوره کدینگ حسابداری است.
ثبت چک دریافتنی در حسابداری، مرحله به مرحله
کار از لحظه تحویل گرفتن برگه شروع میشود، نه از سررسید. فرض کنید شرکت بابت فروش، چکی ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی با سررسید دو ماه بعد گرفته است.
گام ۱: دریافت چک از مشتری
اینجا فقط شکل طلب عوض شده است. طلب باز تبدیل به سندی با سررسید مشخص میشود.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| اسناد دریافتنی — چک شماره … | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| حسابهای دریافتنی تجاری — مشتری | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
اگر چک بابت فروش نقدی همان لحظه گرفته شده باشد، طرف بستانکار بهجای حساب مشتری، «فروش» و «مالیات بر ارزش افزوده» خواهد بود. ترتیب سند فرق میکند، منطق نه.
گام ۲: واگذاری چک به بانک (خواباندن چک)
چند روز مانده به سررسید، چک به بانک میرود. از دست شرکت خارج شده اما هنوز وصول نشده است.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| اسناد در جریان وصول | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد دریافتنی | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
بعضی نرمافزارها این مرحله را رد میکنند و مستقیم از اسناد دریافتنی به بانک میروند. تا وقتی حجم چک پایین است دردسری ندارد. در شرکتهای پیمانکاری و بازرگانی اما، همین میانبر باعث میشود در پایان ماه ندانید چه مبلغی در راه است.
وصول چک و کارمزد بانکی
ثبت وصول چک در حسابداری زمانی انجام میشود که مبلغ در صورتحساب بانک دیده شود؛ نه در تاریخ سررسید. همین اختلاف یکی دو روزه، منشأ بخش بزرگی از مغایرتهای پایان دوره است.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| بانک — حساب جاری | ۴۹۹٬۸۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه کارمزد بانکی | ۲۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد در جریان وصول | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
کارمزد را از مبلغ چک کم نکنید. مبلغ اسمی باید کامل بسته شود و کارمزد جداگانه به هزینه برود. در غیر این صورت مانده حساب مشتری با مبلغ واقعی چک نمیخواند و در رسیدگی مالیاتی سؤالبرانگیز میشود.
ثبت برگشت چک در حسابداری
برگشت چک یعنی برگرداندن طلب به حالت اولیه، همراه با یک نشانهگذاری. دارایی باید از جریان وصول خارج و به مطالبات معوق منتقل شود.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| اسناد دریافتنی برگشتی — مشتری | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد در جریان وصول | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
طبق ماده ۴ قانون صدور چک، بانک در صورت نبود موجودی مکلف به صدور گواهینامه عدم پرداخت است. این برگه، هم مستند سند حسابداری شماست و هم مبنای پیگیری حقوقی.
چک برگشتی را در حساب دریافتنی عادی رها نکنید. تفکیک آن در معین جداگانه باعث میشود در پایان دوره بتوانید ذخیره مطالبات مشکوکالوصول را واقعبینانه برآورد کنید. طلبی که شش ماه برگشتی مانده با طلب یکماهه یکی نیست.
در صورت وصول بعدی، سند برعکس زده میشود: بانک بدهکار، اسناد دریافتنی برگشتی بستانکار. اگر مشتری چک جدید بدهد، چک تازه در اسناد دریافتنی مینشیند و حساب برگشتی بسته میشود.
محاسبهگر ذخیره مطالبات مشکوکالوصول (چکهای برگشتی)
واخواست چک در حسابداری یعنی چه؟
اینجا یک بدفهمی ریشهدار وجود دارد. واخواست در معنای دقیق حقوقی، اعتراض رسمی به عدم تأدیه است که در قانون تجارت برای برات و سفته تشریفات مشخصی دارد. درباره چک، آنچه در عمل انجام میشود دریافت گواهینامه عدم پرداخت از بانک است.
در ادبیات حسابداری و حتی در بعضی نرمافزارها، عنوان «اسناد دریافتنی واخواستی» برای چکهای برگشتی جا افتاده است. استفاده از این نام اشکالی ندارد؛ فقط بدانید مبنای پیگیری، همان گواهینامه است.
از نظر ثبت، میان «واخواست» و «برگشت» تفاوتی نیست. هر دو یک سند دارند. آنچه فرق میکند مسیر حقوقی پس از آن است. هزینههای دادرسی و حقالوکاله هم هزینه دورهاند و به بهای تمامشده مطالبات اضافه نمیشوند.
عودت و استرداد چک
استرداد چک در حسابداری یعنی برگرداندن فیزیکی برگه به صادرکننده، بدون وصول. این با برگشت خوردن چک زمین تا آسمان فرق دارد: اینجا معامله فسخ یا تسویه شده و طلبی باقی نمانده است.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| حسابهای دریافتنی تجاری — مشتری | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد دریافتنی — چک شماره … | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
ثبت عودت چک در حسابداری در سمت پرداختنی هم رخ میدهد. اگر چک صادره شرکت به دلیل انصراف یا اشتباه بازگردانده شود، اسناد پرداختنی بدهکار و حساب تأمینکننده بستانکار میشود. برگه باطلشده باید بایگانی شود، نه دور انداخته.
هنگام استرداد حتماً رسید تحویل بگیرید. سندی که پشتوانه مکتوب ندارد، نه در حسابرسی قابل دفاع است نه در دعوای احتمالی.
خرج چک، ظهرنویسی و تنزیل
خرج چک یعنی واگذاری چک دریافتی به شخص ثالث، معمولاً برای تسویه بدهی. دارایی خارج و بدهی کم میشود، بیآنکه پولی جابهجا شود.
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| حسابهای پرداختنی تجاری — تأمینکننده | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد دریافتنی — چک شماره … | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
تنزیل چک
در تنزیل، چک مدتدار زودتر از سررسید به وجه نقد تبدیل میشود و مابهالتفاوت، هزینه شرکت است. اگر همان چک با کسر ۲۰ میلیون ریال تنزیل شود:
| شرح | بدهکار (ریال) | بستانکار (ریال) |
|---|---|---|
| بانک | ۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| هزینه مالی — تنزیل اسناد دریافتنی | ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | — |
| اسناد دریافتنی | — | ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
این رقم را در بهای تمامشده کالا یا تخفیف فروش پنهان نکنید. هزینه تنزیل ماهیت مالی دارد و نمایش جداگانهاش نشان میدهد شرکت بابت تأمین نقدینگی چه بهایی میپردازد.
در ادامه از این محاسبه گر تنزیل چک میتوانید به صورت آنلاین استفاده نمایید:
ثبت چک پرداختنی در حسابداری
چک پرداختنی در تاریخ صدور ثبت میشود، نه سررسید. لحظهای که برگه امضا و تحویل شد، تعهد شرکت قطعی است و باید در دفاتر بیاید.
| مرحله | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| صدور چک بابت بدهی | حسابهای پرداختنی تجاری | اسناد پرداختنی |
| پاس شدن چک در سررسید | اسناد پرداختنی | بانک |
| برگشت چک صادره | سند جدید ندارد؛ بدهی همچنان در اسناد پرداختنی باقی است | |
| ابطال و عودت چک | اسناد پرداختنی | حسابهای پرداختنی تجاری |
ردیف سوم معمولاً سردرگمی میسازد. برگشت چک صادره چیزی را در دفاتر تغییر نمیدهد؛ فقط کارمزد یا جریمه بانکی به هزینه میرود. آنچه اهمیت دارد سرعت تأمین موجودی است، چون سابقه چک برگشتی بر اعتبار بانکی شرکت اثر میگذارد.
وقتی چک بابت خرید دارایی یا کالا صادر میشود، طرف بدهکار همان دارایی یا موجودی است. مالیات بر ارزش افزوده هم باید در همان سند بیاید تا اعتبار مالیاتی از دست نرود.
چک تضمینی و حسابهای انتظامی
چک تضمینی نه دارایی است و نه بدهی؛ تعهدی احتمالی است. جایش حسابهای انتظامی است که خارج از ترازنامهاند و تراز را تغییر نمیدهند.
| حالت | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دریافت چک تضمینی از پیمانکار | حساب انتظامی — اسناد دریافتی | طرف حساب انتظامی |
| عودت چک تضمینی | طرف حساب انتظامی | حساب انتظامی — اسناد دریافتی |
| صدور چک تضمین حسن انجام کار | حساب انتظامی — اسناد صادره | طرف حساب انتظامی |
خطای پرتکرار اینجاست که چک ضمانت را در اسناد دریافتنی میبرند. نتیجه، دارایی متورم و طلبی است که هرگز وصول نمیشود. اگر شرکتی چند سال این کار را کرده باشد، پاکسازی حسابها کار سادهای نخواهد بود.
اگر تضمین به اجرا گذاشته شود، یعنی طرف مقابل تعهدش را انجام نداده، چک از حساب انتظامی خارج و وارد حسابهای اصلی میشود. تا پیش از آن، جایش فقط یادداشتهای همراه صورتهای مالی است.
جدول جمعبندی تمام ثبتهای چک
این جدول همان چیزی است که بهتر است کنار دستتان باشد:
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دریافت چک از مشتری | اسناد دریافتنی | حسابهای دریافتنی تجاری |
| واگذاری چک به بانک | اسناد در جریان وصول | اسناد دریافتنی |
| وصول چک | بانک + هزینه کارمزد | اسناد در جریان وصول |
| برگشت چک دریافتی | اسناد دریافتنی برگشتی | اسناد در جریان وصول |
| وصول چک برگشتی | بانک | اسناد دریافتنی برگشتی |
| استرداد چک به مشتری | حسابهای دریافتنی تجاری | اسناد دریافتنی |
| خرج چک به تأمینکننده | حسابهای پرداختنی تجاری | اسناد دریافتنی |
| تنزیل چک | بانک + هزینه مالی | اسناد دریافتنی |
| صدور چک پرداختنی | حسابهای پرداختنی تجاری | اسناد پرداختنی |
| پاس شدن چک صادره | اسناد پرداختنی | بانک |
| دریافت چک تضمینی | حساب انتظامی | طرف حساب انتظامی |
یک الگوی ساده پشت کل جدول پنهان است: هر بار وضعیت چک عوض میشود، حسابِ وضعیت قبلی بستانکار و حسابِ وضعیت جدید بدهکار میشود. اگر این را بگیرید، دیگر لازم نیست ثبتها را حفظ کنید.
دفتر ثبت چک و دانلود قالب اکسل
سند حسابداری، تاریخ سررسید فردا را به شما یادآوری نمیکند. برای همین هر شرکتی که با چک کار میکند به یک دفتر ثبت چک جداگانه نیاز دارد؛ چه در اکسل، چه در ماژول خزانهداری نرمافزار.
حداقل ستونهای لازم: شماره چک، شناسه صیادی، بانک و شعبه، طرف حساب، تاریخ صدور، تاریخ سررسید، مبلغ، وضعیت، تاریخ وصول یا برگشت، و شماره سند حسابداری. همین ده ستون، پل میان دفاتر و واقعیت است.
قالب آماده دفتر ثبت چک (فایل اکسل) را از اینجا دانلود کنید
شامل فهرست کشویی وضعیت چک، ظرفیت ۲۰۰ ردیف و برگه خلاصه که تعداد و مبلغ چکها را به تفکیک وضعیت محاسبه میکند.
یک عادت هفتگی هم اضافه کنید: مرور فهرست چکهای سررسیدشونده هفت روز آینده، هم دریافتنی و هم پرداختنی. این کار ده دقیقه وقت میگیرد و جلوی برگشت خوردن چک صادره را میگیرد.
پنج خطایی که بیشترین هزینه را میسازند
در دورههای مالی آپاداس، این پنج مورد بیشترین تکرار را در دفاتری دارد که هنرجویان برای بررسی میآورند:
- بردن چک مدتدار به سرفصل بانک: گزارش نقدینگی غیرواقعی و مغایرت دائمی.
- حذف حساب اسناد در جریان وصول: بیاطلاعی از اینکه کدام چک نزد بانک است.
- ثبت چک تضمینی در حسابهای اصلی: دارایی متورم و مطالبات موهوم.
- کسر کارمزد از مبلغ چک: عدم تطابق مانده مشتری با مبلغ اسمی.
- ثبت وصول با تاریخ سررسید بهجای تاریخ واریز: اختلاف چندروزه در مغایرتگیری.
مورد دوم و پنجم معمولاً با هم میآیند. شرکتی که حساب در جریان وصول ندارد، ناچار است سند وصول را با حدس بزند. پایان سال، همان حدسها به دهها ردیف مغایرت تبدیل میشود.
مثال کاربردی: چرخه کامل یک چک
این مثال فرضی است اما مسیرش دقیقاً همان چیزی است که در عمل تکرار میشود.
شرکت بازرگانی «الف» در خرداد، چکی ۵۰۰ میلیون ریالی با سررسید مرداد از مشتری میگیرد. سند دریافت زده میشود و چک در گاوصندوق میماند. تا اینجا هیچ پولی جابهجا نشده است.
پنج روز مانده به سررسید، چک به بانک میرود و به حساب در جریان وصول منتقل میشود. روز سررسید، بانک کسری موجودی اعلام میکند. گواهینامه عدم پرداخت صادر و چک به حساب برگشتی منتقل میشود.
مذاکره نتیجه میدهد و مشتری چک تازهای با سررسید مهر میدهد. چک جدید در اسناد دریافتنی ثبت و حساب برگشتی بسته میشود. مهرماه، چک دوم پاس میشود و چرخه با سند وصول تمام میشود.
پنج سند زده شد و طلب پنج بار تغییر وضعیت داد. شرکتی که فقط سند اول و آخر را بزند، در گزارش سنی مطالباتش هیچ ردی از تأخیر دوماهه و چک برگشتی نخواهد داشت. اطلاعات مدیریتی دقیقاً همینجا از بین میرود.
سوالات متداول درباره چک و نحوه ثبت آن در حسابداری
چک دریافتی را باید در سرفصل بانک ثبت کرد یا اسناد دریافتنی؟
اسناد دریافتنی. تا زمانی که وجه چک به حساب شرکت واریز نشده، آن برگه یک مطالبه است نه وجه نقد. بردن چک مدتدار به سرفصل بانک باعث میشود موجودی نقد بیشتر از واقع گزارش شود و صورت مغایرت بانکی هرگز تراز نشود. تنها استثنا چک بانکی رمزداری است که همان روز به حساب واریز میشود.
ثبت وصول چک در حسابداری در چه تاریخی انجام میشود؟
در تاریخی که مبلغ در صورتحساب بانکی نشسته است، نه تاریخ سررسید چک. گاهی بین این دو یک تا چند روز کاری فاصله میافتد. اگر سند را با تاریخ سررسید بزنید، در مغایرتگیری پایان ماه با اختلاف روبهرو میشوید. مبنای ثبت همیشه سند بانکی است، نه تقویم سررسید.
ثبت برگشت چک در حسابداری چگونه انجام میشود؟
حساب «اسناد دریافتنی برگشتی» به نام همان مشتری بدهکار و «اسناد در جریان وصول» بستانکار میشود. کارمزد صدور گواهینامه عدم پرداخت به هزینه بانکی میرود. نگهداشتن چکهای برگشتی در معین جداگانه ضروری است، چون مبنای برآورد ذخیره مطالبات مشکوکالوصول در پایان دوره قرار میگیرد.
واخواست چک در حسابداری یعنی چه؟
«واخواستی» عنوانی است که در ادبیات مالی برای چکهای برگشتخورده به کار میرود. اما واخواست در معنای دقیق قانون تجارت، تشریفات اعتراض به عدم تأدیه برات و سفته است. برای چک، مدرک رسمی همان گواهینامه عدم پرداخت بانک است و ماده ۲۳ قانون صدور چک، صدور اجرائیه را بر همان مبنا ممکن کرده است. از نظر ثبت حسابداری تفاوتی وجود ندارد.
استرداد چک در حسابداری چیست و با برگشت چک چه فرقی دارد؟
استرداد یعنی چک بدون وصول به صادرکننده بازگردانده میشود، معمولاً به دلیل فسخ معامله یا تسویه نقدی. برگشت یعنی بانک وجه چک را پرداخت نکرده است. در استرداد طلب شما از بین میرود و سند دریافت اولیه معکوس میشود؛ در برگشت، طلب باقی است و فقط به حساب معوق منتقل میشود.
چک تضمینی را کجا باید ثبت کرد؟
در حسابهای انتظامی. چک ضمانت بابت هیچ معاملهای دریافت نشده و صرفاً پشتوانه یک تعهد است. ثبت آن در اسناد دریافتنی، داراییهای شرکت را متورم و مطالبات را غیرواقعی میکند. تنها اگر تضمین به اجرا گذاشته شود، مبلغ از حساب انتظامی خارج و وارد حسابهای اصلی میشود.
ثبت حسابداری چک صیادی چه تفاوتی با چک عادی دارد؟
از نظر سند، هیچ. تفاوت در فرآیند کنترلی است. طبق ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک، چک باید در سامانه صیاد ثبت و توسط گیرنده تأیید شود؛ پیش از تأیید، انتقال از نظر قانونی کامل نیست. توصیه عملی این است که تأیید صیادی پیششرط صدور سند دریافت باشد و شناسه ۱۶ رقمی در شرح سند درج شود.
هزینه تنزیل چک را در کدام سرفصل ثبت کنیم؟
در هزینههای مالی. مابهالتفاوت مبلغ اسمی و مبلغ دریافتی، بهای زودتر رسیدن به وجه نقد است. این رقم نباید در بهای تمامشده کالا یا تخفیف فروش پنهان شود. نمایش جداگانه آن نشان میدهد شرکت بابت تأمین نقدینگی چه نرخی میپردازد و برای تصمیمگیری مدیریتی اهمیت دارد.
اگر چک صادرشده خودمان برگشت بخورد، سند جدیدی لازم است؟
خیر. بدهی از قبل در اسناد پرداختنی ثبت شده و برگشت چک چیزی را در دفاتر تغییر نمیدهد. تنها هزینه احتمالی، کارمزد یا جریمه بانکی است که به حساب هزینه میرود. آنچه اهمیت دارد پیگیری فوری تأمین موجودی است، چون سابقه چک برگشتی بر اعتبار بانکی شرکت اثر میگذارد.
چکهای بلندمدت را در ترازنامه کجا نشان دهیم؟
چکی که سررسیدش بیش از یک سال یا خارج از چرخه عملیات عادی است، در داراییهای غیرجاری طبقهبندی میشود؛ مبنای این تفکیک، استاندارد حسابداری شماره ۱۴ است. جمع کردن همه چکها در دارایی جاری، نسبت جاری و نسبت آنی را غیرواقعی نشان میدهد. این تفکیک بخشی از کار بستن حسابهاست و نباید به سال بعد موکول شود.
نتیجهگیری
چک و نحوه ثبت آن در حسابداری وقتی ساده میشود که بهجای حفظ کردن سندها، منطق پشتشان را بگیرید. پنج نکتهای که ارزش نگهداشتن دارد:
- چک تا لحظه وصول، مطالبه است نه وجه نقد.
- حساب اسناد در جریان وصول را حذف نکنید؛ همان حلقه گمشده مغایرتگیری است.
- چک تضمینی جایش حسابهای انتظامی است، نه اسناد دریافتنی.
- تاریخ سند وصول باید با صورتحساب بانک یکی باشد، نه با سررسید.
- چک برگشتی را در معین جداگانه نگه دارید تا برآورد مطالبات مشکوکالوصول واقعی بماند.
قدم بعدی عملی است: قالب اکسل دفتر ثبت چک را دانلود کنید، چکهای جاری شرکت را در آن وارد کنید و مانده هر وضعیت را با دفاتر تطبیق دهید. اگر اختلافی دیدید، احتمالاً یکی از پنج خطای بالا در دفاتر تکرار شده است.
برای تمرین این چرخه روی نرمافزار و با اسناد واقعی، دوره آموزش حسابداری در تبریز مؤسسه آپاداس همین سناریوها را بهصورت عملی کار میکند.
این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین مشاوره تخصصی مالی، مالیاتی یا حقوقی نیست. ارجاعات قانونی بر اساس قانون تجارت و قانون صدور چک (با اصلاحات سال ۱۳۹۷) آورده شدهاند؛ پیش از هر اقدام، متن روز قوانین و نظر مشاور حقوقی خود را بررسی کنید و یا از متخصصین آپاداس مشاوره بگیرید. شماره تماس: 09907373093
این مقاله را به اشتراک بگذارید:
هانیه هاشمزاده، متولد 1367با حسابداری درمحیط کار بهصورت تجربی آشنا شد. وی دانشآموخته رشته مدیریت دولتی در مقطع کارشناسی و رشته مدیریت فنآوری اطلاعات در مقطع کارشناسی ارشد است. از فعالیت های فعلی خانم هانیه هاشم زاده، علاوه بر ارائه خدمات و آموزش حسابداری، مدیریت تیم محتوای تخصصی سایت، پیج اینستاگرامی، تنظیم دوره ها و تهیه جزوات میباشد.
