حـسـاب‌هـا و اسـنـاد دریـافـتـنـی

حساب‌ها و اسناد دریافتنی

0.0
فهرست مطالب...
    Add a header to begin generating the table of contents

    حساب‌های دریافتنی چیست؟

    این حساب دائمی است و شامل اسناد دریافتنی تجاری در جریان وصول، اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق، اسناد دریافتنی تجاری واخواستی و حساب‌های دریافتنی تجاری می‌باشد که در قبال فروش کالا ا ارائه خدمات ایجاد شده و براساس خالص ارزش بازیافتنی منعکس می‌شود.

    حـسـاب‌هـا و اسـنـاد دریـافـتـنـی

    این حساب دائمی است و شامل اسناد دریافتنی تجاری در جریان وصول، اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق، اسناد دریافتنی تجاری واخواستی و حساب‌های دریافتنی تجاری می‌باشد که در قبال فروش کالا ا ارائه خدمات ایجاد شده و براساس خالص ارزش بازیافتنی منعکس می‌شود.

    حـسـاب‌هـا و اسـنـاد دریـافـتـنـی

    معمولاً در صورت‌های مالی حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری از سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی مجزا می‌شود.اصطلاح تجاری برای حساب‌ها و اسناد دریافتنی به‌کار می‌رود که در قبال فروش کاالا یا ارئه خدمات ایجاد شده باشد. حساب‌ها و اسناد دریافتنی براساس خالص ارزش بازیافتنی منعکس می‌شود.خالص ارزش بازیافتنی برابر با ارزش اسمی منهای مبلغ برآوردی اقلام مشکوک‌الوصول است. مبلغ غیر قابل وصول با توجه به تجارب گذشته و براساس درصدی از فروش نسیه یا درصدی از مطالبات برآورد می‌شود. اجزای حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری در یادداشت‌های توضیحی افشا می‌شود.

    براساس استاندارد حسابداری شماره ۱۲ افشای اطلاعات در خصوص اشخاص وابسته، مانده طلب از اشخاص وابسته باید به‌طور جداگانه در یادداشت‌های توضیحی افشا شود. شرکت‌های فرعی و وابسته و مسؤلان ارشد کادر مدیریت نمونه‌هایی از اشخاص وابسته می‌باشد.

    حساب‌های دریافتنی تجاری چیست؟

    درصورتی که مطالبات ازطریق فعالیت مستمر و اصلی واحد تجاری (فروش کالا یا ارائه خدمات) به وجود آمده باشند“حساب های دریافتنی تجاری” نامیده می‌شوند. به‌عنوان مثال مطالبات ناشی از فروش درب اتوماتیک در شرکت تولیدکننده این محصول باید در حساب های دریافتنی تجاری ثبت شود.

    کدینگ حـساب‌ها و اسـناد دریافتنی

    حـسـاب‌هـا و اسـنـاد دریـافـتـنـی

    جهت مطالعه بیشتر درخصوص کدینگ حسابداری، حساب‌ها و اسناد دریافتنی بر روی مقاله کدینگ حسابداری کلیک کنید.

    منشأ و ماهیت حساب های دریافتنی

    حساب‌های دریافتنی نه‌تنها شامل مطالبات از مشتریان، بلکه شامل انواع مختلف مطالبات دیگر، مثل: وام به مدیران، کارکنان و … می­‌باشد. مانده حساب ها و اسناد دریافتنی معمولاً مبلغ هنگفتی است و باید به خالص ارزش بازیافتنی در ترازنامه گزارش شود. حسابرسان به چگونگی ارائه و افشای مربوط به وام‌­های پرداختی به اعضای هیئت مدیره، مدیران اجرائی و شرکت های وابسته توجه مخصوص دارند و افشای کامل معاملات بدون ویژگی­های معاملات عادی و حقیقی یک اصل اساسی در ارائه صورت­‌های مالی است.

    اسناد دریافتنی معمولاً در معاملات عمده به‌کار می­‌رود. همچنین اسناد دریافتنی معمولاً مهم‌ترین دارایی بانک‌ها و مؤسسات مالی است.

    (جهت مطالعه بیشتر درخصوص ماهیت حساب‌ها و اسناد دریافتنی بر رویمقاله ماهیت حساب‌ها کلیک کنید)

    زمان و نحوه ثبت حساب‌ها و اسناد دریافتنی

    حـسـاب‌هـا و اسـنـاد دریـافـتـنـی

    هنگام دریافت سند یا ایجاد و قبول تعهد برای اشخاص و شرکت‌های دیگر که ناشی از فعالیت اصلی شرکت باشد، این حساب بدهکار شده و هنگام دریافت وجه یا تنزیل بستانکار خواهد شد.

    اسناد دریافتنی تجاری نزد صندوق

    آن‌دسته از مطالبات شرکت که طیّ چک تسویه شده‌اند و فعلاً قابلیّت تبدیل شدن به پول نقد را ندارند در حساب اسناد تجاری نگهداری و ثبت می‌کنند.
    چک‌های دریافت‌شده از مشتریان، که تا زمان سررسید آن در گاوصندوق شرکت نگهداری می‌شوند، را در حساب «اسناد دریافتنی نزد صندوق» شناسایی می‌کنند.
    *** برخی شرکت‌ها چک‌های روز دریافت‌شده از مشتریان را در حساب «وجوه در راه» که زیرشاخه‌ی حساب «موجودی نقد و بانک» است، ثبت می‌کنند و فقط چک‌های مدّت‌دار را در حساب «اسناد دریافتنی نزد صندوق» می‌آورند. با وجود این‌که این روش دقیق‌تر است، امّا به‌دلیل این‌که تا زمان پاس شدن چک نمی‌توان روی مبلغ آن حساب کرد، در سرفصل حساب‌هایی که تنظیم کرده‌ایم، تمام چک‌های دریافت‌شده که در گاوصندوق نگهداری می‌شود را تا زمان وصول، در حساب «اسناد دریافتنی نزد صندوق» شناسایی شوند.
    *** حتماً اسناد دریافتنی چه به‌صورت چک روز و چه چک مدّت‌دار، را در حسابداری خود ثبت کنید!
    *** به هیچ‌وجه چک دریافت‌شده را در حساب بانک ثبت نکنید! حتّی اگر چک روز باشد. زیرا ممکن است در همان روز پاس نشود و حساب بانکی به مغایرت بخورد.
    *** هر وقت چک دریافت‌شده نقد شد و مبلغ آن به حساب بانکی شرکت واریز شد، می‌توانید بانک را بدهکار کنید و اسناد دریافتنی را بستانکار.

    (برای مطالعه بیشتر بر روی جزوه کدینگ حسابداری کلیک کنید)

    طبقه‌بندی حساب‌ها و اسناد دریافتنی براساس زمان

    این نوع طبقه‌بندی بر اساس زمان مورد انتظار جهت وصول مطالبات می‌باشد. مطالبات و اسنادی که زمان وصول آن طی چرخه عملیات عادی شرکت یا یک سال (هرکدام که بیشتر است) باشد در زمره “حساب ها و اسناد دریافتنی کوتاه مدت” قرار می‌گیرد. در غیر این‌صورت این نوع مطالبات در “حساب ها و اسناد دریافتنی بلند مدت“محسوب می‌شوند.

    نکته: این نوع طبقه بندی در تصمیم‌گیری ها و برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت مدیران و سهام‌داران شرکت نقشی بسیار مهم ایفا می‌کند.

    طبقه‌بندی حساب‌ها و اسناد دریافتنی براساس نوع واحد پولی

     در صورتی‌که مطالبات براساس پول رایج کشور باشد در “حساب‌های دریافتنی ریالی” طبقه‌بندی می‌شود و درصورتی‌که مطالبات به صورت ارزی باشد در “حساب‌های دریافتنی ارزی” طبقه‌بندی می‌شود.

    نکته: بر اساس استاندارها و قوانین حسابداری، حساب‌های دریافتنی ارزی باید به معادل ریالی تبدیل و در حساب‌ها با واحد پولی رایج کشور ثبت شود. در زمان های خاصی مانند تسویه یا پایان سال، سود و زیان تسعیر نرخ ارز با توجه به نرخ شناسایی شده و نرخ روز محاسبه و ثبت می‌شود (سود و زیان تسعیر نرخ ارز طی مقاله‌ای جداگانه  به‌صورت کامل شرح داده می‌شود).

    نقد کردن اسناد دریافتنی

    یکی از روش‌های متداول برای اسناد دریافتنی، نقدکردن آن‌ها می‌باشد. در این حالت شما چک دریافتنی خود را به بانک عامل برده و بعد از پشت نویسی کامل آن، مبلغ را دریافت می‌دارید. در این روش شما فوراً می‌توانید، وضعیت چک دریافتنی خود را مشخص نمائید. درصورتی‌که چک دریافتنی شما وصول شد می‌توانید مبلغ آن را به حساب بانکی خود واریز نمائید و در صورتی‌که واخواست شد یا به اصطلاح عامیانه “برگشت”شد نسبت به تعیین تکلیف آن با مشتری خود اقدام نمائید.

    تقسیم حساب‌ها و اسناد دریافتنی براساس احتمال وصول

    درصورتی‌که احتمال معقول و منطقی نسبت به وصول مطالبات وجود داشته باشد این حساب‌ها در سرفصل “حساب ها و اسناد دریافتنی” ثبت می‌شوند. درصورتی که احتمال وصول مطالبات ضعیف باشد، این مطالبات در زمره “مطالبات مشکوک الوصول” طبقه بندی می‌شوند و درصورتی که عدم وصول مطالبات قطعی شده باشد این مطالبات از “مطالبات مشکوک الوصول” خارج و به “هزینه مطالبات سوخت شده” منتقل می‌گردند.

    نکته: تصمیم‌گیری درخصوص مطالبات سوخت شده طی روال خاصی انجام می‌شود و انتقال مطالبات به هزینه مطالبات سوخت شده با اخد تاییدیه از مدیران و تصمیم‌گیرندگان واحد تجاری و گاهی با انجام پیگیری از مراجع قانونی انجام می‌شود.

    هدف‌های حسابرسان از رسیدگی به دریافتی‌ها

    1- کفایت سیستم کنترل داخلی دریافتنی‌ها

    2- اعتبار دریافتنی‌های ثبت شده (وجود و مالکیت)

    3- ثبت دفاتر بودن تمام دریافتنی‌ها (کامل بودن)

    4- صحت محاسبات ریاضی مدارک و جداول دریافتنی و تطبیق آن‌ها با حساب‌های دفتر کل (صحت محاسبات ریاضی)

    5- نزدیک بودن ارزشیابی دریافتنی­‌ها با ارزش­‌های قابل بازیافت آن‌ها

    6- کفایت افشا چگونگی ارائه دریافتنی‌ها

    حسابرسان همزمان با حسابرسی دریافتنی ها، شواهد مربوط به مبالغ ثبت شده بابت درآمد فروش و درآمد بهره مربوط به دریافتنی ها را نیز بدست می‌­آورند.

    کنترل داخلی اسناد دریافتی

    1- عدم دسترسی مسئول نگهداری اسناد دریافتنی به وجوه نقد یا اسناد و مدارک عمومی حسابداری.

    2- صدور مجوز کیفی برای قبول یا تمدید اسناد دریافتنی توسط مسئول نگهداری اسناد.

    3-  حذف اسناد دریافتنی واخواست شده با مجوز کتبی یک مقام مسئول و بکارگیری روش‌های مؤثری برای پیگیری این گونه اسناد واخواست شده.

    همچنین تهیه گزارش‌­های ماهانه که معاملات اسناد دریافتنی طی ماه و جزئیات اسناد موجود در پایان ماه را نشان دهد. در بیشتر شرکت­‌ها سبب تقویت کنترل­‌های داخلی اسناد دریافتنی می­شود.

    ارزیابی اسناد دریافتی

    همان‌طوری که در مورد حساب‌های دریافتنی هم گفته شد، ارزش صحیح اسناد دریافتنی و ابزارهای مالی مشابه، ارزش متعارف جاری (یا ارزش فعلی) آن‌ها را در زمان تحصیل است.

    اسناد دریافتنی‌هم ممکن است مانند حساب‌های دریافتنی غیرقابل وصول تشخص داده شوند.

    اگر واحد تجاری در عملیات خود از اسناد دریافتنی استفاده کند و در پایان سال دارای مبالغ با اهمیتی از اسناد در جریان باشد، باید طبق روندی که در مورد حساب های دریافتنی گفته شد، مبلغ اسناد دریافتنی مشکوک‌الوصول را برآورد نماید.

    اسناد دریافتنی تقریباً همگی دارای بهره هستند و تنها در موارد معدودی اسنادی هستند که در متن آن‌ها عبارت بدون بهره ذکر می‌شود.

    موضوع ارزش زمانی پول همیشه مطرح است و ارزش فعلی مبلغ اسناد به‌طور یقین از ارزش آن‌ها در زمان سررسید بیشتر نیست.

    ارزش فعلی اسنادی که اصطلاحاً بدون بهره نامیده می‌شوند با توجه به نرخ بهره کمتر از ارزش آن‌ها در زمان سررسید است در مقابل اگر اسناد دریافتنی بهره‌دار باشند، ارزش اسمی آن‌ها با ارزش فعلیشان در زمان صدور برابر است.

    سوالات متداول

    ماهیت حساب‌ها و اسناد دریافتنی؟

    از آنجایی که حساب‌های دریافتنی و اسناد دریافتنی جزء دارایی‌ها می‌باشند و دارایی‌ها ماهیت بدهکار دارند، ماهیت این حساب‌ها بدهکار است.

    تفاوت بین حساب های دریافتنی و اسناد دریافتنی؟

    اسناد دریافتنی سندیست که ثبت می‌شود وقابل پیگیری است. مانند چک، سفته

    حساب دریافتنی به‌صورت تعهد است و یا به صورت کلامی و مستند به یک فاکتور است.

    حساب‌های دریافتنی تجاری:

    اگر مطالبات از طریق فعالیت اصلی و دائمی  واحد تجاری مثل فروش کالا/ خدمات ناشی شود. در این دسته قرار می‌گیرد.

    حساب‌های دریافتنی غیر تجاری:

    اگر مطالبات از طریق عواملی غیر از فعالیت  اصلی واحد تجاری باشد. مثل: پرداخت وام به اشخاص در این دسته قرار می‌گیرد.

    چند نکته مهم درخصوص حساب‌ها و اسناد دریافتنی:

    1- سررسید حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری طی سال مالی آتی است .چنان‌چه انتظار نرود وجه ” حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری ” طی چرخه عملیات عادی شرکت یا یک سال (هرکدام طولانی تر باشد ) وصول گردد, بایستی مبالغ با اینگونه حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری از این حساب خارج و در سرفصل حساب‌های تجاری بلندمدت طبقه‌بندی گردد.

    2-  در خصوص ایجاد ذخیره مطالبات مشکوک الوصول و سوخت مطالبات توضیحات لازم در تعریف حساب “ذخیره مطالبات مشکوک الوصول”  آمده است.

    3-   از آن‌جا که تهیه ” صورت جریان وجوه نقد ” به روش مستقیم مستلزم طبقه‌بندی صحیح ” حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری ” می‌باشد بنابراین بایستی کلیه مطالبات مرتبط با عملیات اصلی شرکت به‌صورت دقیق شناسائی و در حساب مذکور انعکاس یابد.

    4-  حساب‌ها و اسناد دریافتنی تجاری ارزی بایستی در پایان سال مالی براساس نرخ تسعیر ارز مربوطه محاسبه و تفاوت رقم انعکاس یافته در حساب‌ها و رقم قابل انعکاس در حساب‌ها به حساب اندوخته سود و زیان تسعیر نرخ ارز منظور شود.

    نحوه‌ی بستن حساب اسناد دریافتنی تجاری در پایان سال مالی:

    حساب‌های اسناد دریافتنی تجاری، جزو حساب‌های دائمی هستند و مانده‌ی آن‌ها باید به سال مالی جدید منتقل شود! بنابراین، مانده‌ی این حساب‌ها را در پایان سال مالی، طی سند اختتامیه با حساب «تراز افتتاحیه و اختتامیه» صفر می‌کنیم، تا همان مبلغ مانده را طی سند افتتاحی ه‌ی سال بعد، به سال بعدی منتقل کنیم.

    در چه مواقعی ما از اسناد دریافتنی استفاده می کنیم؟

    اسناد دریافتنی زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که ما بخواهیم طلب خود از مشتریان را از آن‌ها دریافت نمائیم. مشتریان عموماً امکان پرداخت نقدی تمامی تعهدات خود را ندارند و از این‌رو از اسناد تجاری برای مهم‌ترین استفاده اسناد دریافتنی برمی‌گردد به خریدها و هزینه‌های بنگاه‌های اقتصادی و چون امکان پرداخت نقدی تمامی خرید و هزینه‌ها به جهت مدیریت نقدینگی بنگاه‌های اقتصادی، مقدور نمی‌باشد از این‌رو از اسناد دریافتنی استفاده می‌گردد.  

    همان‎طور که گفتیم ،برخورد با اسناد دریافتنی به چند صورت است که در زیر به آن اشاره می‌کنیم:

    1-اسناد دریافتنی بروز صادر شده اند که در این صورت ما به‌راحتی می‌توانیم به بانک مراجعه کرده و وجه آن را دریافت کنیم.

    2-اسناد دریافتنی به‌صورت کوتاه مدت صادر شده‌اند و در این صورت دو حالت وجود خواهد داشت:

    1-اول اینکه سند مورد نظر را در صندوق شرکت نگهداری کنیم تا موعد چک فرا برسد.

    2-چک را به جهت انجام تعهدات خود خرج کنیم و به ذی‌نفعان تحویل نمائیم.

    3-اسناد دریافتنی که به‌صورت بلندمدت صادر شده اند که در این صورت هم حالت‌های زیر متصور خواهد بود:

    1-چک یا سفته دریافتی، به‌دلیل نیاز به نقدی فروخته می‌شود.

    2-چک یا سفته دریافتی را در صندوق نگهداری می‌کنیم تا موعد چک فرا برسد

    3-چک را به جهت انجام تعهدات خود خرج می‌کنیم. در این حالت ممکن هست ارزش سررسید چک کمتر در نظر گرفته شود.

    عملیات چک های دریافتنی واخواست شده:

    در صورتی که شما چکی را از مشتری دریافت نمودید و واخواست شد دو حالت وجود دارد:

    1. مامور وصول: زمانی که چکی برگشت خورد و مذاکرات ما با مشتری جهت وصول چک جوابگو نبود،می توانیم از یک سری افراد که کارشان پیگیری دریافت چک های برگشت خورده است استفاده نموده و نسبت به وصول چک خود اقدام کنیم که پیشنهاد نمی‌کنیم.
    2. حقوقی کردن چک: در صورتی که مذاکرات و مکاتبات شما با مشتریان جوابگو نبود و چک نزد شما وصول نشد،می‌توانید از طریق دادگاه و حقوقی کردن چک اقدام نموده تا بتوانید مبلغ چک را از مشتری بدحساب دریافت نمائید.

    امیدواریم با مطالعه این مقاله پاسخ خود را به سوالات دریافت کرده باشید. در کنار مطالعه این مطلب، کارشناسان آپاداس در انتخاب دوره آموزش حسابداری مناسب شما را همراهی خواهند کرد. شما می‌توانید از طریق راه‌های ارتباطی ثبت شده در قسمت تماس با ما ارتباط برقرار کنید و یا با درخواست مشاوره رایگان با شما در تماس خواهیم بود.

    گردآورنده: نیلوفر شرقی 1400/12/17
    دانشجوی مقطع کارشناسی، حسابداری

    آخرین مقالات
    آپاداس

    مدیر

    {{ reviewsTotal }}{{ options.labels.singularReviewCountLabel }}
    {{ reviewsTotal }}{{ options.labels.pluralReviewCountLabel }}
    {{ options.labels.newReviewButton }}
    {{ userData.canReview.message }}
    {{ reviewsTotal }}{{ options.labels.singularReviewCountLabel }}
    {{ reviewsTotal }}{{ options.labels.pluralReviewCountLabel }}
    {{ options.labels.newReviewButton }}
    {{ userData.canReview.message }}